Obrona karna · Bytom i Śląsk

Tymczasowe aresztowanie w Bytomiu – obrońca od pierwszych godzin

Bliska osoba została zatrzymana albo prokurator zamierza wystąpić o tymczasowe aresztowanie? Pomagam zatrzymanym i ich rodzinom w Bytomiu oraz na terenie Śląska. W pierwszych godzinach najważniejsze są: ustalenie miejsca zatrzymania, kontakt z obrońcą i przygotowanie do możliwego posiedzenia aresztowego.

Autor i weryfikacja merytoryczna: r. pr. Magdalena Krawczyk-Jaworska nr wpisu KT-4143 Aktualizacja:
Pilna sprawa po zatrzymaniu
Zadzwoń i podaj: imię i nazwisko zatrzymanego, miejsce oraz godzinę zatrzymania, organ prowadzący czynności i informacje o planowanym przesłuchaniu.
+48 791 021 019

Co zrobić bezpośrednio po zatrzymaniu

Zatrzymany powinien zostać niezwłocznie poinformowany o przyczynach zatrzymania i przysługujących mu prawach. Na jego żądanie organ ma umożliwić kontakt z adwokatem lub radcą prawnym oraz bezpośrednią rozmowę. W wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych sytuacjach zatrzymujący może zastrzec swoją obecność przy tej rozmowie.

„Chcę skorzystać z prawa do kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym i porozmawiać z nim przed składaniem oświadczeń”.

Osoba zatrzymana ma prawo odmówić złożenia oświadczenia, a po przedstawieniu zarzutów – odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na poszczególne pytania. To, czy i kiedy składać wyjaśnienia, powinno wynikać ze strategii ustalonej po poznaniu zarzutów i dostępnego materiału, a nie z presji chwili.

Na żądanie zatrzymanego organ zawiadamia wskazaną osobę o zatrzymaniu. Rodzina powinna zapisać dokładną godzinę zatrzymania, ustalić organ prowadzący czynności i niezwłocznie przekazać te informacje obrońcy.

Nie podpisuj dokumentów bez przeczytania. Zatrzymany może żądać odpisu protokołu zatrzymania. Wszelkie uwagi co do przebiegu czynności warto zgłosić do protokołu.

Jak liczy się terminy po zatrzymaniu

Jeżeli zatrzymany nie zostanie zwolniony wcześniej, w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania powinien zostać przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania. Następnie należy go zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania do dyspozycji sądu nie doręczono mu postanowienia o areszcie albo nie ogłoszono go na posiedzeniu przeprowadzonym w przewidziany prawem sposób.

48 h na przekazanie zatrzymanego do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem
24 h od przekazania do sądu na doręczenie albo ogłoszenie postanowienia
7 dni co do zasady na wniesienie zażalenia od ogłoszenia lub doręczenia postanowienia

W praktyce czas na przygotowanie argumentów i dokumentów może być znacznie krótszy. Dlatego warto od razu zgromadzić informacje o miejscu zamieszkania, pracy, stanie zdrowia, obowiązkach rodzinnych i innych okolicznościach istotnych dla oceny, czy środek izolacyjny jest rzeczywiście konieczny.

Co sąd bada na posiedzeniu aresztowym

Tymczasowe aresztowanie może zastosować wyłącznie sąd. Powinien ocenić nie tylko materiał wskazujący na duże prawdopodobieństwo popełnienia zarzucanego czynu, lecz także ustawowe przesłanki tymczasowego aresztowania oraz to, czy celu postępowania nie da się zabezpieczyć środkiem łagodniejszym.

Obrona może koncentrować się między innymi na:

  • podważeniu istnienia przesłanek tymczasowego aresztowania,
  • wykazaniu, że dowody zostały już zabezpieczone i nie istnieje realna obawa ich bezprawnego utrudniania,
  • przedstawieniu sytuacji rodzinnej, zawodowej i zdrowotnej podejrzanego,
  • zaproponowaniu środków nieizolacyjnych, np. poręczenia majątkowego, dozoru Policji lub zakazu opuszczania kraju,
  • wykazaniu, że areszt byłby w danych okolicznościach nieproporcjonalny.

Posiedzenie w przedmiocie aresztu nie jest rozprawą publiczną. Członkowie rodziny co do zasady nie uczestniczą w nim, dlatego przepływ informacji odbywa się przede wszystkim przez zatrzymanego, ustanowionego obrońcę oraz właściwy organ – w zakresie, w jakim prawo pozwala na udzielenie informacji.

Zażalenie i dalsze wnioski

Na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego przysługuje zażalenie. Co do zasady termin wynosi 7 dni od ogłoszenia postanowienia, a gdy ustawa nakazuje jego doręczenie – od doręczenia. Szczegółowo omawiam termin, sposób wniesienia i możliwe zarzuty w artykule „Zażalenie na zastosowanie tymczasowego aresztowania”. Niezależnie od zażalenia oskarżony, działając również przez obrońcę, może składać wnioski o uchylenie lub zmianę środka, gdy pojawią się nowe okoliczności albo ustaną jego podstawy.

Jak długo może trwać areszt

W postępowaniu przygotowawczym sąd oznacza pierwszy okres aresztu na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. W ustawowych warunkach może on zostać przedłużony łącznie do 12 miesięcy, a do wydania pierwszego wyroku przez sąd pierwszej instancji – co do zasady do 2 lat. Kodeks przewiduje jednak wyjątkowe sytuacje, w których sąd apelacyjny może przekroczyć te terminy. Każdą decyzję o dalszym stosowaniu aresztu należy oceniać na podstawie aktualnych okoliczności konkretnej sprawy.

Co może zrobić rodzina zatrzymanego

01

Ustalić miejsce i organ

Zapisz godzinę zatrzymania, nazwę jednostki, sygnaturę – jeśli jest znana – oraz informację, czy zatrzymany został już przesłuchany lub przewieziony w inne miejsce.

02

Ustanowić obrońcę

Do czasu ustanowienia obrońcy przez osobę pozbawioną wolności może go ustanowić inna osoba, np. członek rodziny, partner, wspólnik lub znajomy. Zatrzymanego należy o tym niezwłocznie zawiadomić.

03

Zebrać dokumenty

Przydatne mogą być dokumenty dotyczące pracy, zdrowia, opieki nad dziećmi lub innymi osobami, miejsca zamieszkania, leczenia oraz obowiązków w firmie.

04

Nie uzgadniać wersji zdarzeń

Rodzina nie powinna kontaktować świadków ani przekazywać instrukcji dotyczących zeznań. Takie działania mogą zostać ocenione jako utrudnianie postępowania.

Obrońca z urzędu nie jest wyznaczany automatycznie w każdej sprawie. Jeżeli pomoc prawna ma być podjęta natychmiast, rodzina nie powinna zakładać, że sąd sam zdąży ustanowić obrońcę przed posiedzeniem.

Kto jest osobą najbliższą

W rozumieniu Kodeksu karnego osobą najbliższą jest małżonek, wstępny (np. rodzic lub dziadek), zstępny (np. dziecko lub wnuk), rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

To pojęcie ma znaczenie między innymi przy widzeniach i innych uprawnieniach przewidzianych dla osób najbliższych. Samo ustanowienie obrońcy dla osoby pozbawionej wolności nie jest jednak zastrzeżone dla rodziny. Do czasu, gdy zatrzymany lub podejrzany ustanowi obrońcę sam, może zrobić to za niego inna osoba – zgodnie z art. 83 § 1 k.p.k.

Gdzie może przebywać tymczasowo aresztowany na Śląsku

Miejsca osadzenia nie należy ustalać wyłącznie na podstawie miejsca zamieszkania zatrzymanego. Znaczenie mają między innymi organ, do którego dyspozycji pozostaje aresztowany, etap sprawy, decyzje dotyczące rozmieszczenia oraz organizacja transportu i dostępność miejsc w jednostkach penitencjarnych.

W samym Bytomiu działa Areszt Śledczy w Bytomiu przy ul. Wrocławskiej 4. Tymczasowo aresztowany może jednak zostać umieszczony również w innej jednostce na Śląsku. Rodzina powinna najpierw ustalić organ prowadzący sprawę, a następnie potwierdzić miejsce pobytu za pośrednictwem właściwego organu lub obrońcy.

Lista ma charakter orientacyjny i nie przesądza, do której jednostki trafi konkretna osoba. Przed podróżą, wysłaniem korespondencji, paczki albo wpłatą pieniędzy należy potwierdzić aktualne miejsce osadzenia i zasady obowiązujące w danej jednostce.

Kontakt z osobą tymczasowo aresztowaną

Widzenie z osobą bliską wymaga zgody organu, do którego dyspozycji pozostaje tymczasowo aresztowany. Przepisy przewidują co najmniej jedno widzenie w miesiącu z osobą najbliższą, z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków. Warunki widzenia i możliwość bezpośredniego kontaktu zależą od decyzji organu oraz zasad jednostki.

Tymczasowo aresztowany ma prawo porozumiewać się z obrońcą co do zasady pod nieobecność innych osób i korespondencyjnie. W postępowaniu przygotowawczym prokurator może jednak w szczególnie uzasadnionych przypadkach zastrzec obecność przy rozmowie albo kontrolę korespondencji. Takie zastrzeżenia nie mogą być utrzymywane ani wprowadzone po upływie 14 dni od dnia tymczasowego aresztowania.

Zasady telefonów, przekazywania pieniędzy, zakupów i paczek wynikają z przepisów wykonawczych oraz porządku wewnętrznego konkretnego aresztu śledczego. Przed wysłaniem paczki lub wpłatą warto sprawdzić aktualne informacje jednostki i ustalić, do dyspozycji którego organu pozostaje aresztowany.

Co z firmą, gdy przedsiębiorca zostaje aresztowany

Pozbawienie wolności może szybko utrudnić dostęp do rachunków, dokumentacji, podpisywanie umów i bieżące zarządzanie. Zakres możliwych działań zależy jednak od formy działalności, zasad reprezentacji spółki, wcześniejszych pełnomocnictw oraz ograniczeń wynikających z postępowania.

W pierwszej kolejności warto ustalić, kto może zgodnie z prawem reprezentować przedsiębiorcę lub spółkę, jakie terminy umowne i urzędowe biegną oraz czy konieczne jest ustanowienie odrębnego pełnomocnika do spraw cywilnych, gospodarczych, podatkowych lub korporacyjnych. Obrońca może skoordynować te działania, ale każde przekazanie informacji musi uwzględniać tajemnicę obrończą i dobro postępowania karnego.

Zobacz również: obrona w sprawach karnych i karnoskarbowych w Bytomiu i na Śląsku .

Tymczasowe aresztowanie – pytania rodzin zatrzymanych

Czy radca prawny może być obrońcą w sprawie karnej?
Tak. Radca prawny może pełnić funkcję obrońcy w postępowaniu karnym i karnoskarbowym na zasadach wynikających z Kodeksu postępowania karnego oraz ustawy o radcach prawnych.
Czy osoba spoza rodziny może ustanowić obrońcę?
Tak. Do czasu ustanowienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego wolności może go ustanowić inna osoba. Oskarżonego należy o tym niezwłocznie zawiadomić. Nie jest to uprawnienie ograniczone wyłącznie do osób najbliższych.
Czy obrońca może przyjechać w nocy albo w weekend?
Kancelaria może przyjąć pilne zgłoszenie poza standardowymi godzinami pracy. Faktyczna możliwość natychmiastowej rozmowy lub wejścia do jednostki zależy od miejsca zatrzymania, etapu czynności, decyzji właściwego organu i zasad organizacyjnych danej jednostki.
Czy rodzina może uczestniczyć w posiedzeniu aresztowym?
Posiedzenie w przedmiocie tymczasowego aresztowania nie jest publiczną rozprawą. Rodzina co do zasady nie bierze w nim udziału. Informacje o rozstrzygnięciu uzyskuje się w granicach dopuszczonych prawem, najczęściej za pośrednictwem zatrzymanego lub jego obrońcy.
Ile kosztuje obrona w sprawie o tymczasowe aresztowanie?
Wynagrodzenie zależy od etapu sprawy, miejsca czynności, objętości materiału i zakresu zlecenia. Przed rozpoczęciem współpracy kancelaria przedstawia sposób rozliczenia i zakres czynności objętych wynagrodzeniem.
Czy areszt zawsze kończy się po 3 miesiącach?
Nie. Trzy miesiące to maksymalny pierwszy okres oznaczany w postępowaniu przygotowawczym. Areszt może zostać uchylony wcześniej, zmieniony na środek łagodniejszy albo – przy spełnieniu ustawowych warunków – przedłużony.

Więcej o tymczasowym aresztowaniu i środkach zapobiegawczych

Poniższe materiały rozwijają zagadnienia, które na tej stronie zostały przedstawione w skrócie. Pomagają zrozumieć podstawy zastosowania aresztu, sposób zaskarżenia postanowienia i możliwość zaproponowania środka łagodniejszego.

r. pr. Magdalena Krawczyk-Jaworska

Radca prawny i obrońca w sprawach karnych, nr wpisu KT-4143. Kancelaria w Bytomiu, ul. Przemysłowa 1 lok. 208. Pomoc dla klientów z Bytomia i całego Śląska.

Więcej o doświadczeniu i zakresie praktyki
Zadzwoń: 791 021 019

Podstawy prawne wykorzystane przy aktualizacji

Bliska osoba została zatrzymana?

Przygotuj godzinę i miejsce zatrzymania oraz nazwę organu prowadzącego czynności. W sprawach dotyczących zatrzymania i tymczasowego aresztowania przyjmuję pilne zgłoszenia również poza standardowymi godzinami pracy.

Informacje na stronie mają charakter ogólny i nie zastępują analizy konkretnej sprawy. Przebieg postępowania oraz dostępne środki obrony zależą od jego okoliczności.