Tymczasowe aresztowanie a kontakt z rodziną i obrońcą. Widzenia, telefon i listy

Prawo karne · Tymczasowe aresztowanie

Widzenie z tymczasowo aresztowanym, telefon do domu i listy. Kto się na nie zgadza, ile widzeń przysługuje i co zrobić, gdy prokurator odmówi.


Kiedy ktoś bliski zostaje tymczasowo aresztowany, rodzina zwykle dowiaduje się o tym nagle i ma mnóstwo pytań. Czy można do niego zadzwonić? Kiedy będzie można go zobaczyć? Czy on sam może zadzwonić do domu? Znajomi chętnie doradzają, ale każdy mówi co innego. Jedni twierdzą, że z aresztu w ogóle nie można dzwonić, inni, że wszystko zależy od prokuratora.

Z osobą tymczasowo aresztowaną można się kontaktować. Przepisy przewidują widzenia, rozmowy telefoniczne i listy. Na widzenia i telefony trzeba mieć zgodę prokuratora albo sądu. Listy można pisać bez zgody, ale są cenzurowane. W tym artykule wyjaśniam, jak to wygląda w praktyce i co rodzina może zrobić od pierwszych dni.

W skrócie
  • O widzeniach i telefonach decyduje prokurator, a po wniesieniu aktu oskarżenia sąd. Areszt tylko wykonuje te decyzje.
  • Aresztowanemu przysługuje co najmniej jedno widzenie w miesiącu z osobą najbliższą. Widzeń może być więcej.
  • Telefon do rodziny jest możliwy tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach i wymaga zgody.
  • Na odmowę widzenia zażalenie może złożyć także osoba najbliższa. Termin wynosi 7 dni.
  • Listy do rodziny są cenzurowane. Nie pisze się w nich o sprawie.

Kto decyduje o kontakcie z aresztowanym

O tym, czy aresztowany może zobaczyć się z rodziną albo do niej zadzwonić, decyduje organ, do którego dyspozycji pozostaje. W śledztwie jest to prokurator, na którego wniosek zastosowano areszt. Gdy akt oskarżenia trafi do sądu, decyzje podejmuje sąd. Areszt śledczy tylko wykonuje te decyzje.

Dlatego najpierw trzeba ustalić, do czyjej dyspozycji pozostaje aresztowany. Bez tego łatwo wysłać wniosek o widzenie pod zły adres i stracić kilka dni.

Trudniej jest, gdy aresztowany jest podejrzany w kilku postępowaniach prowadzonych przez różne prokuratury, co zdarza się zwłaszcza w dużych sprawach gospodarczych. Pozostaje wtedy do dyspozycji każdego z tych organów i na widzenie albo telefon potrzebuje zgody wszystkich, chyba że ustalą one inaczej. Jeśli czterech prokuratorów zgodzi się na widzenie z żoną, a piąty odmówi, do widzenia nie dojdzie. Trzeba więc wiedzieć nie tylko, w którym areszcie przebywa bliska osoba, ale też, ile prokuratur lub sądów ma ją do dyspozycji.

Inaczej jest przy zmianie organu. Gdy sprawa przejdzie od prokuratora do sądu, decyzje podejmuje już tylko sąd. Ma to znaczenie przy zgodach na telefon, o czym piszę niżej.


Widzenie z tymczasowo aresztowanym

Podstawa prawna: art. 217 § 1a KKW

Tymczasowo aresztowany ma prawo do co najmniej jednego widzenia w miesiącu z osobą najbliższą.

Aresztowanemu przysługuje co najmniej jedno widzenie w miesiącu z osobą najbliższą, czyli między innymi z małżonkiem, dziećmi, rodzicami, rodzeństwem albo partnerem, z którym mieszka. Widzeń może być więcej. Ich liczba zależy od wydanych zgód i od tego, w jakie dni areszt organizuje widzenia. Jeśli odbywają się dwa razy w tygodniu, w miesiącu nie będzie ich więcej niż kilka.

Nie wystarczy jednak przyjechać do aresztu w dniu widzeń. Najpierw trzeba złożyć wniosek o zgodę do prokuratora lub sądu, a dopiero potem umówić termin w areszcie. Każda jednostka ma własne zasady zapisów, można je sprawdzić na stronie Służby Więziennej.

Zgoda obejmuje zwykle jedno widzenie. Prokurator lub sąd może zgodzić się na więcej spotkań, ale musi to być wpisane w zarządzeniu. Jeśli rodzina chce przychodzić częściej, lepiej od razu poprosić o zgodę na kilka widzeń, niż składać wniosek przed każdym. Po otrzymaniu zgody trzeba ją dokładnie przeczytać, również po to, żeby sprawdzić, jakie widzenie przewidziano.

Przez szybę czy przy stoliku

Zasadą jest widzenie pod nadzorem funkcjonariusza Służby Więziennej, bez bezpośredniego kontaktu, zwykle przez szybę. Prokurator lub sąd może jednak zgodzić się na widzenie z bezpośrednim kontaktem. Wtedy rodzina siada z aresztowanym przy stoliku, a on może zjeść i wypić to, co odwiedzający kupią na terenie aresztu. O takie widzenie najlepiej poprosić już we wniosku, zwłaszcza jeśli mają przyjść dzieci.

Odwiedziny dzieci

Dziecko może odwiedzić rodzica w areszcie. Wniosek o zgodę składa jego przedstawiciel ustawowy, najczęściej drugi rodzic. Na widzenie dziecko zawsze przychodzi z osobą dorosłą. Dziecko poniżej 15 lat przychodzi z rodzicem, który jest na wolności, albo z inną dorosłą osobą najbliższą. Jeśli taka osoba nie dostała zgody, nie może albo nie chce przyjść, dzieckiem w czasie widzenia opiekuje się funkcjonariusz lub pracownik aresztu wyznaczony przez dyrektora.


Gdy prokurator odmówi widzenia

Podstawa prawna: art. 217 § 1b KKW

Odmowa zgody na widzenie z osobą najbliższą może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że widzenie zostanie wykorzystane w celu bezprawnego utrudnienia postępowania karnego albo do popełnienia przestępstwa, w szczególności podżegania do przestępstwa.

Prokurator lub sąd może odmówić widzenia z osobą najbliższą tylko wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że widzenie zostanie wykorzystane do bezprawnego utrudniania postępowania albo do popełnienia przestępstwa, na przykład do namawiania kogoś do przestępstwa. Przepis używa słów „wyłącznie wtedy”, więc innych powodów być nie może. Obawa musi wynikać z konkretnych okoliczności. Nie wystarczy napisać, że trwa śledztwo albo że coś mogłoby się wydarzyć.

Na odmowę przysługuje zażalenie. Może je złożyć aresztowany, a także osoba najbliższa, która starała się o widzenie. Termin wynosi 7 dni od doręczenia zarządzenia. Zażalenie na odmowę prokuratora rozpatruje prokurator nadrzędny, a na odmowę sądu sąd.

!

Zażalenie trzeba dobrze przygotować. Jeśli zostanie oddalone, a w ciągu trzech miesięcy od pierwszej odmowy prokurator lub sąd znów nie zgodzi się na widzenie z tą samą osobą, na kolejną odmowę zażalenie już nie przysługuje.

Osobom, które nie są dla aresztowanego najbliższe, na przykład przyjacielowi albo kuzynowi, przepisy nie dają zażalenia. Na odmowę może jednak złożyć skargę sam aresztowany. Rozpatruje ją sąd penitencjarny.


Telefon do rodziny

Prawo do widzeń nie oznacza prawa do regularnych telefonów do domu. Telefon do żony, męża, rodziców czy innej osoby niż obrońca jest możliwy tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepisy wymieniają przede wszystkim sytuacje, w których spotkanie jest niemożliwe albo bardzo utrudnione, na przykład gdy rodzina mieszka daleko, oraz nagłe zdarzenia w rodzinie.

O zgodę na telefon trzeba wystąpić. Wniosek składa aresztowany albo jego obrońca. Trzeba w nim napisać, z kim i dlaczego aresztowany chce rozmawiać, i podać numer telefonu tej osoby. Prokurator lub sąd odmówi, jeśli uzna, że nie ma szczególnie uzasadnionego powodu albo że rozmowa mogłaby posłużyć do utrudniania postępowania lub popełnienia przestępstwa.

Zgoda obejmuje zwykle jedną rozmowę, chyba że prokurator lub sąd zgodzi się na więcej. Taka zgoda obowiązuje jednak tylko do zmiany organu. Gdy sprawa trafi z prokuratury do sądu, trzeba wystąpić o nią jeszcze raz. Rozmowy odbywają się w dniach i godzinach ustalonych przez areszt.

Jak wygląda taka rozmowa

Aresztowany dzwoni z płatnego aparatu w areszcie i tylko do osoby, której dotyczy zgoda. Rozmowa zaczyna się od sprawdzenia, kto odebrał telefon, więc trzeba podać swoje imię i nazwisko. Zgoda dotyczy jednej osoby. Jeśli dotyczy żony, nie można przekazać słuchawki teściowej, bratu czy znajomemu, który akurat jest obok. Byłaby to rozmowa z osobą, na którą nikt się nie zgodził, i może skończyć się cofnięciem zgody na kolejne telefony. Po kilku tygodniach bez kontaktu każdy chciałby choć chwilę porozmawiać, ale lepiej, żeby żona przekazała pozdrowienia od całej rodziny.

Odmowę zgody na telefon albo jej cofnięcie można zaskarżyć, ale zażalenie przysługuje tylko aresztowanemu. Może je złożyć sam albo przez obrońcę. Członek rodziny, który miał odebrać telefon, nie może zaskarżyć odmowy.


Listy

Listy można pisać bez zgody. Korespondencja tymczasowo aresztowanego z rodziną podlega jednak cenzurze prokuratora lub sądu. List zostanie przeczytany, a fragmenty, których zdaniem organu nie należy ujawniać, mogą zostać skreślone.

!

W listach kategorycznie nie należy pisać o sprawie: o zarzutach, świadkach, współpodejrzanych ani o tym, co aresztowany powiedział albo zamierza powiedzieć w śledztwie. Taki list może zostać wykorzystany w sprawie i zaszkodzić obronie.

O sprawie aresztowany rozmawia z obrońcą. W listach lepiej pisać o domu, dzieciach i codziennym życiu. Trzeba też pamiętać, że listy idą dłużej niż zwykła poczta, bo przechodzą przez areszt oraz przez prokuratora lub sąd.


Kontakt z obrońcą

Kontakt z obrońcą jest częścią prawa do obrony, dlatego obowiązują tu inne zasady. Rozmowy z obrońcą odbywają się bez udziału osób trzecich, a korespondencja z nim nie jest cenzurowana. Wyjątek dotyczy śledztwa: w szczególnie uzasadnionych przypadkach prokurator może zastrzec, że będzie obecny przy rozmowach z obrońcą albo że korespondencja będzie kontrolowana. Takie zastrzeżenie może trwać najwyżej 14 dni od aresztowania.

Obrońca też nie może po prostu przyjechać do aresztu i poprosić o spotkanie z klientem. Potrzebuje zarządzenia o zgodzie na widzenie, wydanego przez prokuratora albo sąd, które okazuje w areszcie razem z legitymacją adwokata lub radcy prawnego. Zgoda na widzenie z obrońcą i zgoda na telefon do obrońcy to dwie różne rzeczy. Jedna nie zastępuje drugiej.

Aresztowany może dzwonić do obrońcy co najmniej raz w tygodniu, w terminach ustalonych przez areszt, ale najpierw prokurator lub sąd musi się na to zgodzić. Odmówić może tylko wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że rozmowa posłuży do utrudniania postępowania albo popełnienia przestępstwa. Obrońca musi też pisemnie podać dyrektorowi aresztu swój numer telefonu, chyba że numer jest już w zarządzeniu. W pilnej sytuacji, na przykład przed ważną czynnością w sprawie, dyrektor może zgodzić się na rozmowę poza ustalonymi terminami.

Zgodę na telefon do obrońcy uzyskuje się raz. Pozwala na wiele rozmów do końca aresztowania, także wtedy, gdy sprawa przejdzie od prokuratora do sądu.

Telefon do rodziny Telefon do obrońcy
Kiedy Tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach Co najmniej raz w tygodniu
Zgoda Zwykle na jedną rozmowę Raz, na wiele rozmów
Po przejściu sprawy do sądu Szersza zgoda wygasa Zgoda obowiązuje dalej
Kto może zaskarżyć odmowę Aresztowany lub jego obrońca Aresztowany lub jego obrońca

Dlaczego wnioski składam od razu

Wniosek o zgodę na telefon do obrońcy może złożyć sam aresztowany, ale ja robię to jako obrońca, i to możliwie szybko po osadzeniu klienta. Osoba w areszcie nie ma komputera ani telefonu, każde pismo pisze ręcznie i wysyła przez administrację aresztu. Zanim dotrze ono do prokuratora, mija kilka dni. Skoro mogę przygotować wniosek i wysłać go od razu, nie ma powodu, żeby klient i jego rodzina czekali. Tak samo pomagam przy wnioskach dotyczących kontaktu z rodziną.


Co rodzina może zrobić w pierwszych dniach

Kilka rzeczy można załatwić od razu.

1
Krok pierwszy

Ustanowić obrońcę

Dopóki aresztowany sam nie wybierze obrońcy, może to zrobić za niego ktoś inny, na przykład żona, mąż albo rodzice. Obrońca od razu wystąpi o zgodę na widzenie z klientem, przygotuje zażalenie na areszt i złoży wnioski o kontakt z rodziną. Więcej o mojej pracy jako obrońcy w sprawach karnych piszę na osobnej stronie.

2
Krok drugi

Ustalić, gdzie przebywa aresztowany i do czyjej dyspozycji pozostaje

Bez tego nie da się złożyć wniosków o widzenie i telefon.

3
Krok trzeci

Przelać pieniądze na konto depozytowe aresztu

Za te pieniądze aresztowany robi zakupy w kantynie, czyli tak zwaną wypiskę, i płaci za rozmowy telefoniczne. Bez pieniędzy na koncie nie zadzwoni, nawet jeśli dostanie zgodę. Numer konta, zasady wpłat i sposób rozliczania rozmów są na stronie danego aresztu.

4
Krok czwarty

Złożyć wnioski o widzenie i telefon

Najlepiej przez obrońcę albo w porozumieniu z nim.

Pierwsze dni są ważne także dla samej sprawy. Na zażalenie na postanowienie o tymczasowym aresztowaniu jest tylko 7 dni. W tym czasie trzeba przeanalizować podstawy aresztu i materiał zebrany przez prokuratora oraz sprawdzić, czy nie wystarczyłby łagodniejszy środek, na przykład poręczenie majątkowe albo dozór policji. Zadaniem obrońcy nie jest wyłącznie zorganizowanie widzenia i telefonu. Chodzi o to, żeby rozmowy przez szybę jak najszybciej przestały być potrzebne.

Ktoś bliski został właśnie aresztowany?

Na zażalenie jest tylko 7 dni. Zajmę się obroną i od pierwszego dnia złożę wnioski o widzenia i telefon.

Sprawdź, jak działam
MKJ

Magdalena Krawczyk-Jaworska

Radca prawny, Kancelaria MKJ w Bytomiu. Obrona w sprawach karnych gospodarczych i prawo budowlane. Prowadzę sprawy osobiście, od pierwszego kontaktu do prawomocnego wyroku, dla klientów z całego Śląska.

Podobne wpisy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *